Wat was de Raad en Rekenkamer?
De Raad en Rekenkamer was oorspronkelijk (vanaf c. 1470) belast met de controle op de financiële administratie en om te komen met adviezen voor de heer, later markies van Bergen op Zoom. Vanaf 1494 werd de taak uitgebreid tot het voeren van het dagelijks bestuur van het Markiezaat. In deze bestuursinstelling zaten de leenmannen van de markies. Later benoemde hij ook gespecialiseerde ambtenaren, zoals juristen. De vergaderingen vonden in de beginperiode plaats om de 2 of 3 weken, na 1521 op elke donderdag of op een marktdag. Nog weer later vergaderde men onregelmatig. In de herfst en in de winter soms zelfs dagelijks. De Raad werd in 1795 opgeheven tengevolge van de inval door de Fransen.
De belangrijkste functionarissen van de Raad waren de stadhouder, die als plaatsvervanger van de heer optrad, en de griffier die meestal jurist was.  

Wat is er te vinden in de archieven van de Raad en Rekenkamer?
De archieven beslaan de periode 1289 - 1795 en omvatten informatie over:
* de markiezen en hun familie;

• de verwerving van heerlijkheden en andere eigendommen;
• de uitoefening van de bestuurs- en rechtsmacht;

Het Markiezaat van Bergen op Zoom omvatte de (tegenwoordige en vroegere) gemeenten Auvergnepolder, Bergen op Zoom, Beijmoerpolders, Borgvliet, Fijnaart, Heer Boudenspolder, Halsteren, Heijningen, Hildernisse, Hoeven, Hoogerheide, Huijbergen, Moerstraten, Nieuw Gastel, Ossendrecht, Oudenbosch, Oud Gastel, Oud Glymespolder, Putte, Rucphen, Sint Maartenspolder, Standdaarbuiten, Voornseinde, Woensdrecht, Wouw en Zegge.
Daarnaast waren er ook belangrijke bezittingen gelegen onder Roosendaal, Steenbergen en Willemstad (Ruigenhil), terwijl er buiten het Markiezaat ook bezittingen lagen in Waals-Brabant. Sint Michielsgestel behoorde tot een belangrijk bezit in Oost-Brabant.

De archieven van de drossaards/baljuwen en de rentmeesters bevatten veel informatie over het bestuur, de rechtspraak en het goederenbeheer van het Markiezaat. Voor personen met voorouders in de agrarische sector kunnen deze archieven veel informatie opleveren.

Het is mogelijk om in andere archieven aanvullende gegevens te vinden, zoals in de notariële archieven, het archief van het Leenhof, de Stadssecretarie 1397-1810, waterschapsarchieven e.d.

Hoe werkt de inventaris?
De inventaris bestaat uit vijf delen:
1. algemene inleiding. Hierin vindt U een toelichting op de geschiedenis van het Markiezaat, de bezittingen van de heren en markiezen en de taken van de raad en rekenkamer.
2. De eigenlijke inventaris (deel A genoemd); hierin vindt u een overzicht van de inventarisnummers. Het nummer dat U hier vindt, dient U op het aanvraagformulier voor inzage van stukken te vermelden.
3. Het derde deel bevat het repertorium (deel B genoemd); hierin vindt U verkorte omschrijvingen van de akten uit de periode 967- 1611, die betrekking hebben op de stad en het land van Bergen op Zoom.
4. Het vierde deel bevat een korte omschrijving van zegels (Deel C genoemd) en van kaarten (deel D genoemd).
5. Het vijfde deel omvat de index op de vier voorgaande delen. De nummers verwijzen naar de paginanummers.

Bij het gebruik van het derde deel dient U er wel op te letten dat de nummers van de omschrijvingen in die delen een volgnummer is. U kunt de stukken niet op dat volgnummer aanvragen, maar uitsluitend op het inventarisnummer dat bij de omschrijving van de akte vermeld staat.
De kaarten (uit Deel 4) kunt U wel op dat volgnummer aanvragen. Bijvoorbeeld kaart nummer D 135.

 Literatuur
W.A. van Ham, Het doorluchtige huis van Bergen op Zoom. Zaltbommel, 1977.
W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de Raad en Rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Algemene inleiding. ‘s-Hertogenbosch, 1980. W. Moll, De rechten van de heer van Bergen op Zoom.
Historisch overzicht loopend tot 1567. Groningen, 1915. J.G.M. Sanders (red.), Noord-Brabant tijdens de Republiek der Verenigde Nederlanden, 1572-1795. Een institutionele handleiding. ‘s-Hertogenbosch, 1996.
C. Vanwesenbeeck, Het Markiezaat van Bergen op Zoom. Beeld van een regio op Brabants Westrand.
Bergen op Zoom, 1986 (hoofdstuk 1).