Waar en hoe zijn doop-, trouw- en begraafboeken ontstaan?
Eén van de voorschriften van Concilie van Trente (1545-1563) bleek later de bakermat te zijn van wat we nu de DTB-boeken noemen. In elke parochie moesten doop- en trouwboeken worden aangelegd. Het merendeel van de Brabantse parochies begon pas met deze registratie in het begin van de 17e eeuw. De Nederduits-Gereformeerden hadden al in 1580 in grote trekken de regelingen van Trente overgenomen.
Na 1625 mochten katholieken hun godsdienst niet overal meer openlijk uitoefenen. Dopen en trouwen gebeurde dan ook wel in buurtdorpen of in schuurkerken. Het trouwen in de Rooms-Katholieke kerk werd door de Staten-Generaal aan banden gelegd ‘jegens het onordentelijck trouwen der priesteren in Brabant'. Zij vaardigden in 1656 het Echtreglement uit waarin was vastgesteld dat een rechtsgeldig huwelijk alleen kon worden gesloten voor de schepenen of voor de kerkenraad van de Nederduits-Gereformeerde Gemeente. In de praktijk werden katholieke huwelijken vaak tweemaal bevestigd en geregistreerd: eenmaal voor de wet en eenmaal in een parochie.
Begraaf boeken zijn registers waarin het verschuldigde kerkenrecht voor het begraven is opgenomen en het luiden van de klokken. In de protestantse kerk werden deze bijgehouden door de koster, ook voor katholieke overledenen. In sommige parochies zorgde de pastoor hiervoor.
Tot 1811 zijn de doop-, trouw- en begraaf boeken de eerst aangewezen bronnen voor genealogisch onderzoek, na die datum kunt u de burgerlijke stand en bevolkingsregisters raadplegen. De gegevens zijn dan exacter dan in de periode voor 1811. Een doopdatum is geen geboortedatum, ondertrouw- en huweljksdata staan soms door elkaar genoteerd en begraven is niet dezelfde datum als overlijden.
De Rooms-Katholieke registers zijn bijgehouden in het Latijn, de Nederduits-Gereformeerde in het Nederlands, de Waals-Gereformeerde in het Frans en de Lutherse in het Duits.

Welke boeken kunt u raadplegen in het Historisch Centrum het Markiezenhof?
In onze depots staan de archieven en dus ook de doop-, trouw- en begraafboeken van de huidige gemeenten Bergen op Zoom (Bergen op Zoom en Halsteren), Woensdrecht (Huijbergen, Ossendrecht, Putte en Woensdrecht) en Steenbergen (Dinteloord, Nieuw-Vossemeer, Steenbergen, Kruisland).

Meer gegevens kunt u vinden in de inventaris van L. Kruijff ‘Beschrijving van de doop-, trouw- en begraafboeken in de provincie Noord -Brabant' (‘s-Gravenhage, 1965).

Zijn er nadere toegangen op de registers? Op de meeste registers is een klapper gemaakt. In 1996 zijn we een project begonnen waarin vrijwilligers de gegevens uit de registers in de computer invoeren, waardoor het zoeken sterk wordt vereenvoudigd. Het project is nog niet afgerond, de bestanden worden dus steeds uitgebreid. Deze gegevens zijn ook op onze website via de genealogische database te raadplegen en daar kunt u ook de scans van de boeken inzien.

Literatuur
Inleiding op de inventaris van L. Kruijff, Beschrijving van de doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Noord-Brabant daterende van vóór de invoering van de burgerlijke stand,'s-Gravenhage, 1965.
Charles de Mooij, Geloof kan Bergen verzetten.
Reformatie en katholieke herleving te Bergen op Zoom, 1577-1795, Hilversum, 1998.
Adri P. van Vliet (red.), Brabanders gezocht, ‘s-Hertogenbosch/Den Haag, 1995.