Wat is de functie van de bibliotheek?
De bibliotheek heeft een tweeledige functie:

• Steun bieden bij studie en onderzoek aan bezoekers en personeel. Dit houdt in, dat er een ruime collectie achtergrond-literatuur en naslagwerken aanwezig moet zijn.
• Voor zover mogelijk alle publicaties verzamelen, die betrekking hebben op Bergen op Zoom en Halsteren.

De geschiedenis van de bibliotheek.
De bibliotheek vindt zijn oorsprong in de "librarie" van de magistraat van Bergen op Zoom, ontstaan in 1594. Hierin werden de naslagwerken voor de stadsbestuurders bewaard. Vanuit deze
administratieve boeken is onze huidige bibliotheek ontstaan, waarbij de nadruk steeds meer op het historische aspect kwam te liggen.
De bibliotheek is de laatste jaren enorm in omvang toegenomen. De grootste groei vond plaats in de jaren ‘80, als gevolg van de verwerving van drie grote collecties, te weten:

• De bibliotheek van Huize De Mattemburgh.
Een groot deel van de bibliotheek van De Mattemburgh is door de huidige eigenaar Het Brabants Landschap aan onze archiefdienst in bruikleen gegeven. Dit leverde ongeveer 1000 nieuwe boeken over plaatselijke en algemene geschiedenis op.

• De bibliotheek van de priesters van het H. Hart (Juvenaat). Bij het vertrek van de priesters uit het Juvenaat is een deel van hun bibliotheek in het bezit van het HCM gekomen. Deze collectie omvat zo'n 500 titels, waaronder veel seriewerken en belangrijke 17e en 1& eeuwse boeken.
• De privé-bibliotheek van oud-archivaris C. Slootmans.

In de jaren 1985-1989 heeft de heer Slootmans uit zijn uitgebreide en gevarieerde privé-bibliotheek zon 2000 titels aan het Markiezenhof overgedragen. Hieronder zijn veel naslagwerken en boeken over economische geschiedenis.
Ook nu groeit de bibliotheek nog gestaag. Wij houden de nieuwe uitgaven, die voor ons van belang kunnen zijn goed bij, en proberen waar mogelijk hiaten aan te vullen door aankopen bij antiquariaten. Bovendien ontvangen wij regelmatig boeken(-collecties) van particulieren.

Wat vindt u in onze bibliotheek?
De bibliotheek kan opgesplitst worden in diverse onderdelen.

Ten eerste geografisch:

Bergen op Zoom: De belangrijke plaats die Bergen op Zoom vroeger heeft ingenomen op economisch en militair gebied, heeft geresulteerd in vele publicaties, zowel in het verleden als in het heden.

Halsteren: Sinds de gemeentelijke herindeling van 1997 maakt Halsteren deel uit van de gemeente Bergen op Zoom. Daarom worden ook publicaties over Halsteren actief verzameld.   

West-Brabant en de provincie Noord-Brabant: Vanaf 2000 zijn de archieven van de gemeente Steenbergen en Woensdrecht ondergebracht in Het Markiezenhof. Ook van deze gemeenten worden publicaties verzameld. Uiteraard worden ook interessante boeken over de regio West-Brabant opgenomen in de collectie. De geschiedenis van onze stad kan niet los gezien worden van onze omgeving, daarom proberen wij ook een ruime collectie publicaties over de rest van Brabant te verzamelen.

Ten tweede thematisch:

Algemene geschiedenis: Als een onderzoeker de situatie van onze stad in een ruimer kader wil plaatsen, is een uitgebreide algemeen historische collectie onontbeerlijk.  

Hulpwetenschappen: Als achtergrondliteratuur zijn ook de hulpwetenschappen en naslagwerken in onze bibliotheek opgenomen, bijvoorbeeld over genealogisch onderzoek, over paleografie, over numismatiek, en diverse bronnenpublicaties, encyclopedieën en woordenboeken. 

Ten derde de bijzondere verzamelingen: 

Bergse drukken: Hieronder verstaan we de publicaties, in Bergen op Zoom gedrukt en uitgegeven, en de publicaties van Bergse auteurs, al dan niet in Bergen op Zoom verschenen.

Kranten: De bijzonder omvangrijke collectie omvat de huidige gewestelijke dag- en weekbladen en hun voorgangers. Deze verzameling staat op microfiche. De originelen zijn grotendeels overgebracht naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. 

Hoe kunt u de publicaties opzoeken? De bibliotheekcollectie is toegankelijk middels een catalogus, die reeds voor een flink deel geautomatiseerd is. Via de bibliotheek-database op deze website kunt u dit bestand op meerdere manieren raadplegen. U kunt zoeken op naam van de auteur, op titel en op onderwerp. Daarnaast kunt u ook op een willekeurig woord in de titelbeschrijving zoeken. Momenteel zijn zo'n 13.000 titels op te vragen. Alle aanwinsten sinds 1 januari 1988 zijn in het bestand op genomen, alsmede een groot deel van onze oude collectie. Voortdurend worden nieuwe (en oude) titels toegevoegd. Voor het oude gedeelte kunt u gebruik maken van de kaartcatalogus, op te vragen bij de medewerkers van het informatiecentrum.

Bewaring
Om de bibliotheekcollectie goed te conserveren is er voor gekozen de meeste boekwerken in archiefdozen in depot te bewaren. Hier is het mogelijk de temperatuur en de vochtigheid op het juiste niveau te houden. Alleen de veelvuldig gebruikte publicaties en de naslagwerken blijven in de bibliotheekruimte staart. Alle boeken zijn overigens wel op te vragen en in te zien. In tegenstelling tot een openbare bibliotheek lenen wij geen boeken uit.

Bibliografie van Bergen op Zoom
Vanuit de bibliotheek wordt gewerkt aan een bibliografie van Bergen op Zoom, waarin we alle boeken, artikelen, brochures e.d., die over Bergen op Zoom gepubliceerd zijn, willen opnemen.
In eerste instantie dient onze eigen collectie als uitgangspunt hiervoor, maar het ligt ook in de bedoeling om werken, die niet in ons bezit zijn, hierin op te nemen, om een zo volledig mogelijk beeld te geven. Wanneer u denkt een zeldzame publicatie over Bergen op Zoom en directe omgeving te bezitten, dan doet u er ons een groot plezier mee, als u dit aan ons meedeelt. Wij stellen het ook bijzonder op prijs indien u nieuwe particuliere uitgavenen aan ons meldt. Daardoor is het voor ons mogelijk de bibliografie (en eventueel onze eigen collectie) zo compleet mogelijk te maken.
Inlichtingen:
Voor meer informatie over de bibliotheekcollectie kunt u contact opnemen met de bibliothecaresse Monique Raats of met de medewerkers van het informatiecentrum.

Tenslotte:
Heeft u publicaties over Bergen op Zoom, Halsteren en omgeving, waar u niets meer mee doet, gooi ze dan niet weg maar informeer even bij het Historisch Centrum het Markiezenhof of wij er belangstelling voor hebben. Door particuliere schenkingen hebben wij al vaak onze collectie met interessante boeken kunnen uitbreiden. Zo kan een boek dat voor u geen waarde meer heeft toch dienst doen voor (vele) anderen.